Πολλά έχουν γραφτεί και ειπωθεί για την αξία του εθελοντισμού ο οποίος έχει δημιουργήσει μεγάλο ενδιαφέρον από το ευρύτερο αλλά και το πολιτικό κοινό τα τελευταία χρόνια. Σε πολλές χώρες έχουν πραγματοποιηθεί συζητήσεις πολιτικού επιπέδου με επίκεντρο τον τρόπο διατήρησης και ενθάρρυνσης του εθελοντισμού, και διάφορες κοινοβουλευτικές και κυβερνητικές επιτροπές έχουν μελετήσει τρόπους για την τόνωση των εθελοντικών δραστηριοτήτων μεταξύ διαφορετικών ομάδων όπως οι νέοι και οι ηλικιωμένοι, οι εργαζόμενοι γονείς και οι μετανάστες (Dekker and Halman, 2003). Στα Κυπριακά δρώμενα, πέρα απο τις διάφορες Εθελοντικές και Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις που ενεργούν σε αυτόν τον τομέα το Γραφείο Επίτροπου Εθελοντισμού και Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων έχει δημοσιεύσει το 2020 μεταξύ άλλων, το ‘Εγχειρίδιο για τους Εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης’ το οποίο αναλύει εκτενώς την αξία του εθελοντισμού, οφέλη αλλά και εμπόδια, δικαιώματα και υποχρεώσεις του εθελοντή, τα στάδια του σχεδιασμού δράσης και καινούργιες ιδέες για περαιτέρω ενέργειες κ.ο.κ (Διαθέσιμο στον υπερσύνδεσμο: http://www.schools.ac.cy/ethelontismos/encheiridio_ethelontismou.pdf ).
Τι είναι όμως ακριβώς ο εθελοντισμός; Αν δούμε τους ορισμούς του εθελοντισμού ή της εθελοντικής εργασίας σε όλο τον κόσμο, βρίσκουμε τρία ή τέσσερα κοινά στοιχεία: είναι μη δεσμευτικός; πραγματοποιείται (μεταξύ άλλων) προς όφελος άλλων; της κοινωνίας στο σύνολό της ή ενός συγκεκριμένου οργανισμού, είναι χωρίς αμοιβή και, κάπως λιγότερο συνηθισμένος, τέλος λαμβάνει χώρα συνήθως κάτω απο ένα οργανωμένο πλαίσιο (d. Dingle, 2001: 9; Govaart, van Daal, MullZ,&: Keesom, 2001: 16).
Να τονίσουμε εδώ πως, αν και για τους πλείστους ανθρώπους η έννοια του ‘εθελοντισμού’ είναι ταυτόσημη με τη βοήθεια προς άλλους χωρίς την προσδοκία χρηματικής ή άλλου είδους αμοιβής αυτό δε συνεπάγεται σε μηδαμινά οφέλη για τον/ην ίδιο/α εθελοντή/ τρια. Τουναντίον, ο εθελοντισμός έχει αποδειχθεί απο πληθώρα ερευνών ότι μπορεί να βοηθήσει αμφιδρόμως επωφελούμενο/ η αλλά και τον/ την εθελοντή/ τρια (Wilson and Musick, 1999).
Τα θετικά που αυτή η ανιδιοτελής προσφορά χρόνου και εργασίας για τη βελτίωσης της ζωής άλλων ανθρώπων μπορεί να επιφέρει σε νεαρές ηλικίες κυρίως, θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος απο εκπαιδευτικής σκοπιάς ότι υποβοηθούν στην καλλιέργεια (μέσα από άτυπες μορφές μάθησης συνήθως) ακόμη και των ανώτατων διεργασιών των τριών κύριων τομέων ανάπτυξης, δηλαδή του Γνωσιολογικού, του Ψυχοκινητικού αλλά και του Συναισθηματικού και όχι μόνο.
Όσον αφορά τον Γνωσιολογικό τομέα, η εθελοντική εργασία είναι ένας εξαιρετικός τρόπος το νεαρό άτομο να διευρύνει τους ορίζοντες του, να αξιολογήσει τις υπάχουσες γνώσεις του για τις δομές της κοινωνίας, για διάφορες κοινωνικές ομάδες, για τη ζωή και το περιβάλλον, ανάλογα με τη μορφή και το είδος της εθελοντικής εργασίας που καλείται κάθε φορά να εκπληρώσει. Σε διάφορες φάσεις της εργασίας ίσως κληθεί να σκεφτεί νέους, επιδέξιους, επωφελείς τρόπους για να βοηθήσει το σύνολο, αξιοποιώντας προυπάρχουσες γνώσεις οι οποίες έχουν καλλιεργηθεί στα πλαίσια των λοιπών μορφών μάθησης (τυπικής, μη τυπικής και άτυπης).
Το ίδιο ισχύει και για τον Συναισθηματικό τομέα, αφού μέσα απο τον εθελοντισμό, το νεαρό άτομο μαθαίνει να αλληλεπιδρά, να συνεργάζεται, να σέβεται και να λειτουργεί αποτελεσματικά στο πλαίσιο μιας ομάδας. Αυτό φυσικά μπορεί να επιφέρει και αλλεπάλληλα θετικά όπως η ανάπτυξη φιλίας, συνεργασίας αλλά και ένα επιπλέον σκαλοπάτι στην μετέπειτα επαγγελματική σταδιορδρομία.
Τέλος, η εθελοντική εργασία που απαιτεί κάποιου είδους κινητικες δεξιότητες αναγκάζει τα νεαρά άτομα να δοκιμάσουν και να αναπτύξουν τις Ψυχοκινητικές τους δράσεις κάνοντας τους έτσι πιο ικανούς και ευέλικτους, ακόμα και προσαρμοστικούς.
Θα μπορούσε να επικαλεστεί κανείς ότι ο Εθελοντισμός αποτελεί Θησαυρό γνώσεων και εμπειριών. ‘Να θυμάστε, ο εθελοντισμός προωθεί τις αξίες και τα ιδανικά της ανθρώπινης ζωής αναπτύσσοντας την έννοια της αλληλεγγύης και της άνευ όρων αγάπης. Η προσφορά γεμίζει τον άνθρωπο με αγάπη και σεβασμό για τον συνάνθρωπό του και το κοινωνικό σύνολο’ (Νικολέτα Πιτσιλλίδου, Σχολική/ Εκπαιδευτική Ψυχολόγος).
Μέσα στον κυκεώνα του αγχωτικού ρυθμού και της κρίσης αξιών που χαρακτηρίζουν τον 21ο αιώνα, ας είναι ο Εθελοντισμός ο αρωγός της αγάπης που θα κατευθύνει τη νέα γενιά; τη μελλοντική κοινωνία.
Δρ. Γεωργία Σολομωνίδου
Dr Georgia Solomonidou holds a BA in Greek Literature with specialization in Linguistics from the University of Thessaloniki (2004, Greece); MSc in Educational Research Methods from the University of Leicester (2009, UK) and a PhD in Education from the University of Leicester (2015, UK). Georgia has taught several modules as a part time lecturer, both at BA and MSc level within the University of Cyprus and University of South Wales, Open University of Cyprus, European University Cyprus (Nicosia) and University of Nicosia. Georgia has also been a research assistant at the University of Cyprus (2014 – 2019). As an active researcher, Georgia has participated in several conferences mainly in the UK and Cyprus since 2012. Also, she has published in high impact international journals, and chapters in books. The past years she also acts as a project manager in EU funded projects of different magnitude and thematic areas.